De gezondheidsrisico's van lasrook en hoe ze te reduceren in de werkplaats

Welding fume - health risks involved

In 2017 publiceerde de International Agency for Research on Cancer (IARC) nieuw wetenschappelijk bewijs, dat aantoonde dat blootstelling aan lasrook van laaggelegeerd staal longkanker kan veroorzaken. Waarschijnlijk is dit ook de oorzaak van nierkanker. Het gevolg is dat lasrook van laaggelegeerd staal in het Verenigd Koninkrijk aangezien werd als kankerverwekkend, en men verwacht dat andere landen zich daarbij zullen aansluiten. Deze recentelijke ontdekking geeft bovendien aan dat alle lasrook gezien moet worden als mogelijk kankerverwekkend. Daarom zijn er maatregelen nodig om de gezondheidsrisico's, veroorzaakt door blootstelling aan lasrook, te reduceren.

De herevaluatie van lasrook van laaggelegeerd staal

Sommige componenten van lasrook, zoals oxiden van chroom, nikkel, cadmium en mangaan, staan bekend om hun kankerverwekkendheid. Omdat de lasrook van roestvrij staal een hogere concentratie heeft van deze legeringelementen (net als koolstof) dan lasrook van laaggelegeerd staal, werd gedacht dat de eerste een hoger risico met zich meebracht. Wat de IARC ontdekte, is dat hoewel lasrook van laaggelegeerd staal een lagere concentratie van deze elementen bevat, de concentraties nog altijd krachtig genoeg zijn om kanker te veroorzaken.

Wat lasrook gevaarlijk maakt

De rook die tijdens het lasproces ontstaat, bestaat uit vaste deeltjes (variërend van 10 nanometer tot 20 micron in grootte). De deeltjes worden gevormd wanneer metaaldampen condenseren. De rook kan ingeademd worden en diep in de longen doordringen, waar hij aanzienlijke schade kan aanrichten en in de bloedstroom terecht kan komen.


Wat het risico op blootstelling verder versterkt is de manier waarop de lasser zijn hoofd, en daarom zijn ademhaling, dicht bij het ontstaanspunt van de rook moet houden, omdat de lasser het lasproces moet zien. Tenzij er voldoende rookafzuiging aanwezig is, zal de lasser blootgesteld worden aan een hoge concentratie gevaarlijke rook.

Het risico van blootstelling aan lasrook is niet beperkt tot lassers

Hoewel de nabijheid van de lasrookbron (en de lasrookconcentratie) de lasser aan een zeer hoog risico blootstelt, kunnen vluchtige emissies ook ander personeel bereiken. Dit is de belangrijkste reden waarom effectieve afzuiging bij de bron de aanbevolen technische insluitingsmethode is, omdat dit voorkomt dat de lasrook zich door de hele ruimte verspreidt. Het is ook om deze reden dat algemene ventilatie zonder afzuiging bij de bron, waarbij alleen de lasser ademhalingsbescherming draagt (ooit een normale methode van lasrookcontrole), niet langer wordt aanbevolen.

Lasrook vormt andere gezondheidsrisico's naast long- en nierkanker

Lasrook kan tot heel veel andere ziekten en gezondheidsproblemen leiden. Het inademen van ijzeroxidedeeltjes kan de goedaardige longziekte siderosis (ijzerstapeling) veroorzaken. Een ernstigere aandoening is metaalrookkoorts, dat kan worden veroorzaakt door beryllium, zink en mangaan. Dit kan resulteren in schade aan het centrale zenuwstelsel. Fluoriden worden vaak gebruikt in coatings voor elektroden en veroorzaken irritatie aan de ogen, neus en keel. Op lange termijn kan het zelfs resulteren in bot- en gewrichtsproblemen en chronisch overtollig vocht in de longen. Er is ook onderzoek waaruit blijkt dat de UV-straling van het lasproces kan bijdragen aan huidkanker, net zoals de UV-straling van de zon. Voor lassers zijn de nek en de omliggende gebieden (die vaak onbeschermd zijn) vooral gevoelig voor blootstelling.

Enkel een geïnstalleerd lasrookafzuigsysteem hebben is niet voldoende

Bij Nederman zien we vaak perfect werkende lasrookafzuigapparatuur in werkplaatsen staan, die niet gebruikt worden, omdat de lassers niet weten hoe ze het materiaal moeten gebruiken. En andere keren zien we dat de apparatuur niet juist gebruikt wordt, waarbij de opvangkappen te ver van de lasrookbron staan om effectief te zijn, of zo geplaatst zijn dat de lasrook toch in de ademhalingszone van de lasser komt. 


Het is noodzakelijk dat de operator wordt getraind, zodat hij begrijpt waarom de lasrookafzuiging er is en hoe het systeem moet worden gebruikt. Uiteindelijk hebben het personeel en alle andere medewerkers hier voordeel van. De training in het juiste gebruik van de lasrookafzuigapparatuur moet even belangrijk zijn als de opleiding tot lasser, omdat het levensbeschermende resultaten heeft.

Wat doet Nederman om de veiligheid van de lasser te vergroten?

Nederman ontwikkelde een in de industrie toonaangevend portfolio van producten die rook afzuigen bij de bron en die de blootstelling van de lasser aan gevaarlijke lasrook minimaliseren. We kunnen efficiënte oplossingen bieden voor elke lastoepassing, of dit nu verplaatsbare afzuigarmen met hoog luchtvolume zijn of hoogvacuümafzuiging met laag volume op de lastoorts. De laatste wordt steeds populairder door de ontwikkeling van een lichtere, gebruiksvriendelijkere lastoorts met ingebouwde afzuigversterkingen. Deze oplossingen kunnen uitgevoerd worden als machine voor één gebruiker (mobiel of draagbaar) zoals FilterCart en Fume Eliminator en als vaste afzuigsystemen voor meerdere gebruikers.

Als u vragen hebt over dit onderwerp, of hoe we u kunnen helpen het geschikte lasrookafzuigsysteem voor uw fabriek of werkplaats te vinden, aarzel dan niet om contact met mij op te nemen. U kunt meer lezen over hoe  lasrook van laaggelegeerd staal in het Verenigd Koninkrijk werd gereclassificeerd als kankerverwekkendde risico's van stof en rook, en over lasrookafzuiging bij robotlassen en over vele andere gerelateerde onderwerpen hier in het Nederman Kenniscentrum.